عز الدين حسينى زنجانى
171
معيار شرك در قرآن (فارسى)
در زمان پيامبر اسلام نيز طبق شواهد قرآنى ، بت پرستان به آفرينندهء جهان اعتقاد داشتهاند « 1 » ، ليكن اعتقاد ناخالص و آميخته با شرك بود ازاينرو پيامبر آنان را به ترك پرستش بتها دعوت مىفرمود . « 2 » توبيخ مشركان در قرآن نه از جهت توجّه به چيزى كه نه سود و زيان دارد ، بلكه به دليل نداشتن اذن و عدم صدور اجازه مىباشد . اگر فرض كنيم اجازه از جانب خدا داشتند توبيخ نمىشدند ، زيرا عبادت آنان با اجازه و رخصت خداوند بود . در حقيقت مشركان خالق جهان را خداى يگانه مىدانستند و بتها را وسيلهء تقرّب براى نيل به منزلتى در پيش خدا مىشمردند ، نه اين كه آنها را خدا بدانند و عبادتشان كنند و برايشان آثارى قايل باشند . خلاصه ، مشركان جزيرة العرب معتقد بودند كه آفريننده جهان يكى است و آن اللَّه بىشريك است . جز اين كه آنان آنچه را خود تراشيده و ساخته بودند وسيلهء تقرّب خداوند قرار مىدادند و عبادتشان مىكردند در حالى كه پروردگار چنين اجازه و اذنى صادر نفرموده بود . امّتهاى گرفتار دوگانه پرستى به وحدانيت خدا قايل بودند . ليكن دليل توبيخ آنها در محور قائل بودن به آثار خدايى در آنچه مىپرستيدندنه خود شرك و به آثار نيز هيچگونه اذنى از طرف خداوند صادر نشده بود و اگر چنين مىشد عبادتشان شرك محسوب نمىشد ؛ زيرا شرك ممنوع در قرآن اعتقاد به اين است كه بتها يا غير آنها كه مورد پرستش
--> ( 1 ) . عنكبوت ( 29 ) آيههاى 61 و 62 . ( 2 ) . روم ( 30 ) آيهء 35 .